Duygusal Zeka Lider Yetkinlik Listesinde Bir Madde Midir?

Proje yöneticisi şapkamı çıkarıp yönetici koçu şapkamı takarak, iyi bir proje yöneticisinin izlerini takip etmek üzere proje yönetimi dokümanlarına tekrar baktım. Bu konuda yazılmış makalelerden proje yöneticisinden beklenen kişisel özellikleri inceledim. Son dönemde çevik yaklaşımlarla popülerleşen “servant leadership” makalelerini okudum. Bu çalışmaların sonunda bir koç olarak hissettiğim şu oldu: Proje Lideri değil “LeaderMan” lazım bize. “LeaderMan” terimini 2018’deki Liderlik Zirvesinde Liderlik Enstitüsünden Gülşah Göktekin kullanmıştı diye hatırlıyorum. Hizmetkar lider (servant leader) ise LeaderMan 2.0 gibi, LeaderMan’in bilgelik eklenmiş hali. Ne çok şey bekleniyor proje yöneticilerinden, etkileyici olmalarından iyi bir müzakereci olmalarına, herkesi dinleyip ihtiyaçlarına göre davranmalarından gelişmesi gerekenlere koçluk yapmaya kadar geniş bir yetkinlik yelpazesi. Hizmetkar lider ise hem mütevazı hem de tutkulu, kısa vadede etkili kararlar verirken uzun vadeyi mutlaka düşünen, egosunu bir kenara bırakabilmiş diğerlerinin hizmetinde bir lider. Teknik tarafta sahip olması gereken bilgi ve becerileri saymıyorum.

Okuduklarımdan derlediğim proje yöneticisin ve hizmetkar lider özelliklerini liste halinde aşağıda verdim:

Proje yöneticisinden beklenen özellikler:

  • Etkileyici olmak
  • Paydaşları yönetmek
  • İyi müzakere edebilmek
  • İletişimi iyi olmak
  • Çatışma yönetimi yapabilmek
  • Çalışanları motive etmek
  • İlham vermek
  • Uygun ortamı yaratmak
  • Problem çözmek
  • Aktif dinleyebilmek
  • Empati yapabilmek
  • Güven oluşturmak
  • Değişime koçluk etmek
  • Kritik düşünme yeteneğinin olması

Hizmetkar liderin özellikleri:

  • Çalışanları geliştirmek ve yetkilendirmek
  • Tevazu göstermek, mütevazı olmak
  • Doğru, tutarlı ve güvenilir olmak
  • Çalışanlara alan açan, hata yapmalarına şans veren bir lider olmak
  • Vizyon ve hedefleri netleştirmek, anlaşılır kılmak
  • Organizasyonda hizmet eder bir yaklaşımla çalışmak
  • Diğerlerini önemsemek
  • Takım oluşumunu sağlamak
  • Karar almayı ekibine yaymak
  • Model olmak
  • Empati yapabilmek
  • Diğerlerini dinlemek
  • Tutkulu olmak
  • Etkili karar vermek
  • Uzun dönemli düşünmek

Proje yöneticileri tüm yetkinlikleri nasıl kazanırlar diye düşünürken bu sefer duygusal zeka değerlendiricisi gözlüğümü taktım. O zaman bu karmaşık görünen manzara netleşti, sis dağıldı, cevap karşımda belirdi. Duygusal Zeka (EQ) tüm bu kişisel yetkinliklerin temelinde olan kritik yetkinlikti. Muhteşem bir bina, gösterişli bir yapı inşa etmek istiyorsanız ve hem fonksiyonel hem de kalıcı olmasını bekliyorsanız bu binaya sağlam bir temel atarsınız. İşte bu nedenle kalıcı, güvenilir, etkili, kişiyi de tatmin eden bir liderlik için işin temeline yani duygusal zekaya göz atmakta çok büyük fayda var. Temeli sağlam atmazsanız üst üste yerleştirdiğiniz katlar eğreti durur, en ufak bir dış etkide yerle bir olması kaçınılmazdır. Bu da hem binadakileri hem de çevresini oldukça olumsuz etkiler.

Bu nedenle ben, yönetici koçluğu veya liderlik programlarında, eğitimlerinde öncelikle duygusal zeka yetkinliklerini geliştirmeyi zorunlu görüyorum. Bu amaca yönelik olarak tasarladığım Proje Yöneticileri için Duygusal Zeka eğitimi Six Seconds duygusal zeka modelini baz alan bir günlük uygulamalı bir eğitim. Sunum ve uygulamanın dengede olacağı, hatta uygulama ağırlıklı bu eğitimde, katılımcılara duyguların gücü ve yaşamımızda ne kadar etkili oldukları konusunda farkındalık kazandırılacak. Bolca duygu konuşarak ve duyguları anlamaya çalışacağımız etkinliklerle duygusal zekanın kapılarını aralayacağız. Six Seconds organizasyonu ve duygusal zeka modelini anlatarak soyut olan kavramı somutlaştıracağız. Böylece duygusal zekamı nasıl geliştiririm sorusuna cevap vermiş olacağız. Six Seconds Duygusal Zeka modelinde yer alan 8 yetkinliği, motivasyon-duygular-kararlar grupları sırayla olacak şekilde, tek tek anlatıp uygulamalarla pekiştireceğiz. Son aşamada katılımcılar kendileri için bir kişisel gelişim planı hazırlayacaklar. Bir metaforla anlatmak gerekirse bu eğitim, ilk dakikada radar formülünün tahtaya yazıldığı bir eğitimden ziyade bir radarı oluşturmak için nelerin etkili olduğunu, yani radar formülünde hangi parametrelerin olacağını katılımcıların keşfettiği bir eğitim. Aynı zamanda da farklı formülleri kabul edebilen, kişilerin yaratıcılık ve bilgeliklerine güvenen bir yaklaşım. Eğitim katılımcıların ihtiyaçlarını gözetecek, yaratıcılıklarını ortaya çıkaracak ve farkındalık yaratmayı hedefleyen esnek bir yapıda olacak.

Eğitimin Ana Hatları:

  • Duyguların gücü ve hayatımızdaki yeri
  • Proje yönetiminde duygusal zekanın önemi
  • Duygusal zeka nasıl geliştirilir?
  • Six Seconds Duygusal Zeka Organizasyonu
  • Six Seconds Duygusal Zeka Modeli
  • Motivasyon Grubu EQ Yetkinlikleri
  • Duygular Grubu EQ Yetkinlikleri
  • Kararlar Grubu EQ Yetkinlikleri
  • Kişisel EQ Gelişim Planları

Eğitimin sonunda aşağıdakiler hedeflenmektedir:

  • Duyguların ve duyguları yönetmenin liderlik becerilerine etkisinin anlaşılması
  • Duygularla ilgili farkındalık geliştirilmesi, kalıplarını fark etme
  • Kişisel motivasyon kaynaklarının keşfedilmesi
  • Karar alma konusunda duyguları da içine alan bütünsel yaklaşım
  • Six Seconds EQ Modelinin duygusal zeka gelişimi için kullanımı
  • EQ Gelişimi için kişisel yol haritası

Nurdan Özdemir